VİTAMİN D

Kadın ve erkeklerde her gün alınması gereken en az doz 200 ünitedir. Düzenli süt içenler ya da süt ürünleri tüketenlerin yeterince D vitamini aldığı söylenebilir. Ayrıca vücut güneş ışınlarına maruz kaldığında, kendisi de D vitamini üretir. Yaşlılıkta kemiklerin zayıflamasına (osteoporoz) karşı, günde 400-800 ünite kadar D vitamini takviyesi alınması yararlı olmaktadır. Günde bir litreden fazla süt içen ya da buna yakın süt ürünü tüketen kişilerin ayrıca D vitamini almaları risk yaratabilir. Günde 1000 üniteye kadar D vitamini alınması güvenli olarak nitelendirilirken, günde 5 bin üniteden fazla alınınca böbrekler ve kalpte hasar riski doğabilir.

Daha etkili olduğundan tedavide daha çok kullanılan D2 vitamini (ergokalsiferol) ve D3 vitamini (kolekalsiferol) olmak üzere iki tipi vardır.Molekül yapısı steroidlerle aynıdır.D2’ nin kaynağı deridir; derideki 7- dehidrokolestrol, mor ötesi ışınların etkisiyle vitamin D2’ ye dönüşür. D3 vitamininin kaynağı besinlerdir; daha çok et, süt ve yumurta sarısında bulunur. Normal olarak güneş ışığı alan insan vücudunda D vitamini yeterince üretilir. Ama yenidoğanlarda, büyüme çağındaki çocuklarda, gebelik ve süt emzirme dönemlerindeki kadınlarda besinlerle dışardan daha fazla miktarda alınması gerekir. D vitamini eksikliğinde çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi (kemik yumuşaması) gelişir.

Vitamin D, yağda eriyen vitaminler sınıfında yer alır. Bilim dünyasındaki gelişmeler vitamin D'nin bir vitamin olmadığını ve hormon olduğunu ortaya koymuştur.

Vitamin D vücutta gereksinim kadar üretilir. Karaciğer yapılan bir tür kolesterol, kana verilir. Kan yolu ile deriye gelen bu madde burda güneşten gelen Ultraviyole ışınları tarafından yapısal olarak değiştirilir ve taslak D Vitamini oluşur. Bu madde karaciğerde D vitaminine dönüşür. D vitamini aktivitesi düşüktür. Kan kalsiyumu belirli bir değerin altına indiğinde böbrekler D vitaminini aktive ederler.

Vitamin D yaşamsal bir hormondur. Besinler ile alınan kalsiyum barsaklardan D vitamini olmadan emilemez. Kasların kasılması, kemiklerin yapılması hep kalsiyum ile olur. Kalsiyumun eksikliğinde kaslar güçlü çalışamazlar, kalp ve solunum kasları durabilir.

Bebeklerde kemik gelişmesi açısından da D vitamini çok önemlidir. Yetersiz D vitamini olgularında bacak kemikleri gelişemez ve sertleşemezler. Bunun sonucunca X şeklinde veya O şeklinde bacak yapıları ortaya çıkar. Bu hastalık Raşitizm olarak bilinir. Bu tablonun erişkinlerde görülmesi osteomalazi adını alır. Bebeklerin Raşitizmden korunması amacı ile bebeklerin sık sık uzun olmayan sürelerle güneşlendirilmeleri gerekir. Bu konuda süre ve yöntem bebeğinizin yaşına ve fiziki yapısına göre değişiklikler gösterir. Bebeğiniz için gerekli olan güneşlenme süresi ve yöntemi için doktorunuza danışın.

D vitamininin bir çok sistem üzerine etkileri arıştırılmaktadır. Sedef hastalığı (psöriasiz) hastalığının tedavisinde D vitamini kullanılmaktadır. Bazı kanser tipleride D vitaminine karşı hassasiyet gösterir ve ortamda D vitamini varsa kanser geriler. Bazı tip kanserlerde bugün D vitamini tedaviye eklenmektedir.

D vitamini ülkemiz gibi güneşi bol bölgelerde genelde ek D vitamini erişkinler için gerekmezsede bebeklere günde 40 IU verilmesi faydalıdır. Yaşlılarda D vitamini aktivasyonu bozulduğu için ve daha az güneşe çıktıklarından ek olarak 400 IU kadar D vitamininin verilmesi osteoporozun engellenmesi için fayda sağlar.

D vitamini özellikle hayvansal ürünlerde yüksek miktarlarda yer alır. Balık yağı en klasik D vitamini kaynağıdır.