FOLİK
ASİT (VİTAMİN M) (B9)
B vitamin ailesinin bir üyesidir. Suda çözünür. Adını
latincedeki Folium (yeşil yapraklılar) kelimesinden almıştır. İlk kez 1941
yılında ıspanaktan elde edilmiştir. Bazı kitaplarda vitamin M olarak
gösterilir. Uygun mikarlardaki folik asit vücutta enerji eldesinde,
proteinlerin yapılmasında, kırmızı kan hücrelerinin yapılmasında ve
barsaklardaki fonksiyonların doğru gitmesinde kilit faktörlerdendir. Ayrıca
Folik asit RNA ve DNA nın doğru sentezlenmesi için gereken bir enzimdir.
Bitkilerin yeşil bölümlerinde, kabakta, lahanada, ıspanakta, yeşil sebzelerde,
patateste, havuçta, bira mayasında, sütte, yumurtada, peynirde ve karaciğerde
bol miktarda bulunur. Gelişmiş ülkelerde eksiklik sendromuna hiç rastlanmaz.Bu
tablo yanlızca emilim bozukluklarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Folik asit
eksikliğinde megaloblastik anemi denen bir kansızlık biçimi gelişir. Emilim
bozukluğunda ise kansızlığa, glossit (diz iltihabı), stomatit (ağıziçi
iltihabı) ve ishal eşlik eder.
Yapılan bir çok tıbbi çalışma , gebelikte folik asit alınması ile bebeklerin
omurgasının doğru kapanması arasında bir ilişki gösterilmiştir. Uzmanlar
bebeğin sinir sisteminin gelişimi boyunca folik aside ihtiyacı olduğunu
bulmuşlardır. Spina Bifida gibi omurga kapanma anormalliklerinin
engellenmesinde annenin günlük 400 mikrogram folik asit alması çok önemli bir
yer tutmaktadır. Folik asidin uterus (rahim) kanserlerinin oluşumunuda azaltığı
bilinmektedir. Folik asit eksikliğinde hücrelerde görülen manzara kanserleşmeye
hazır hücrelerin görünümdedir. Folik asidin hücrelerin kanserleşmeye doğru
bozulmalarını engelleyici bir faktör olduğu düşünülmektedir.
Folik asit eksikliği tüm hücresel fonksiyonları etkilesede en çok hücrelerin
kendilerini tamir etme ve yeni hücre yapımı fonksiyonlarını olumsuz olarak
etkiler. En hızlı hücre yenilenmesi olan, kırmızı kan hücreleri gibi hücreler
bundan çok etkilenirler. Kansızlık (anemi) bu hastalarda görülür.
Folik asit eksikliğinde dilde hassasiyet, ağız köşelerinin çatlaması, mide
barsak sisteminde rahatsızlık hissi, ishal görülebilir. Bu tip beslenme devam
ederse de büyümede gerilik, güçsüzlük ve sersemlik hali ortaya çıkar.
Günlük alınması önerilen folik asit miktarı 180 - 200 mikrogramdır. Folik asit
eksikliği genelde ruhsal ve fiziksel stress altındaki kişilerde,alkoliklerde,
doğum kontrol hapı, aspirin, anti konvülzan ilaç kullananlarda görülür.
Folik asit en çok yeşil sebzeler, peynir, fasulye, kahve rengi prinç, tavuk
eti, ton balığı, salmon balığı, hububatlarda bulunur.
Folik asidin fazla alınması bazı allerjik deri reaksiyonlarına neden olabilir.
Kanser hastası olup hormonlar ile tedavi edlmekte olan kişiler için fazla
kullanmamak çok önemlidir. Fentoin gibi anti konvülzan ilaç kullananlarda
yüksek doz folik asit kullanımı konvülziyonlara (havale, bütün vücut kaslarını
kasan ve gevşeten durum) neden olabilir.
