ARJİNİN
Arjinin ilginç bir amino asittir, vücudun stres altında
olduğu durumlarda esansiyel amino asit karakteri gösterir. Yani dışarıdan
alınması gereklidir. Arjinin memeliler için zorunlu bir amino asittir. Arjinin
eksikliği bebeklerde görülebilir. Fosfat sentetaz eksikliği nedeni ile gelişme
geriliği görülür. Beslenmesi düzenlendiğinde ve yeterli Arjinin eklendiğinde
gelişme normal devam eder.
Arjinin eksikliğinde hücre enerji merkezi olan mitokondrilerde, karbamil fosfat
yapımında, Ornitin yetersizliğinden aşırı üretim olur. Arjin'in eksik olduğu
dietler ile beslenen erkeklerin sprem sayıları az olabilir. Erişikin spreminde
bağlı ve serbest halde büyük miktarlarda arjinin bulunur. Arjinin sperm
hareketliliğini uyarmaktadır.
Arjinin iki şekilde alınır; besinlerle ve besin takviyeleri ile serbest olarak.
Arjinin en çok bulunduğu besin kaynakları ettir.
Hindi eti, tavuk eti ve kırmızı et iyi bir Arjinin kaynağıdır. Besin takviyelerindeki Arjinin ise L-Arjinindir.
Besinlerle veya besin takviyeleri ile alınan L-Arjinin değişik bir özellik
kazanır ve kan-beyin engelini aşarak beyinin altındaki hipofiz bezi ön
bölgesinden büyüme hormonu salınmasını uyarır.
Büyüme hormonu seviyeleri adolesans çağda en üst seviyelere erişir. Yirmiüç
yaşlarından itibarende seviyesi düşmeye başlar. Yaşlanma ile büyüme hormonu
azalırken vücutta yağ doku artmaya başlar, kas dokular azalır, iyleşme süreci
uzar ve bozulur.
Arjinin 30 gr. damar yolu ile 30 dakikada
verildiğinde insanlarda büyüme hormonu salgılanması artar. Artış kadınlarda
daha yüksek seviyede olur. Ağız yolu ilede Arjinin verilmesinin büyüme hormonu
üzerine etkisi vardır. Sindirimden alınan Arjinin direk olarak bu etkiyi
gösterirken diğer amino asitlerle Ornithine çevrildiğinde bu etkisini
göstermez.
Arjinin yüksek dozlarında da toksisitesi azdır.
Diabetik kişilerde, karaciğer ve böbrek yetmezliği olanlarda yüksek dozlardan
çekinmelidir. Besinlerdeki Arjinin gelişme çağındaki kişilere gereklidir. Besin
takviyelerinde yer alan serbest L-arjinin 23 yaşından küçüklere verilmemelidir.
Arjinin'e olan ihtiyaç, fiziksel yorgunluk ve
stres durumlarında artar. Besinlerle veya takviyeleri ile alınan Arjinin
kollajen yapımını arttırır. Yumuşak dokuların dayanıklılığını artırır. Yara
iyleşmesini düzeltir, hızlandırır. Sprem sayısını ve sperm hareketliliğini
arttırır. Amonyağın üreye çevrilmesinde önemli rol oynar.
İnsanda Arjinin gereksinimini artıran durumlar
kabaca şunlardır:
Ameliyat geçirmek, her türlü fiziksel aktivite, yanıklar, güneş yanıkları,
kırıklar, kan nakli, enfeksiyonlar, diş operasyonları ve sorunları, kötü
beslenmedir.
Tümöral hücrelerin çoğalması üzerine etkili olduğu
düşünülmektedir.