AMİNO
ASİTLER
Amino asitler proteinlerin temel yapılarıdır. Tüm canlılar yaşamsal
fonksiyonları için amino asitlere ihtiyaç duyarlar. Hormonlar, enzimler hepsi
yapılarında amino asitler taşırlar.Amino asitler kimyasal bağlar ile bağlanarak
uzun diziler yaparak proteinleri oluştururlar.
İnsan bedeni durmadan çalışan bir fabrika gibidir. Besinler ile aldığımız
proteinler, bazı kimyasal işlemlerden geçirilerek yapı taşları olan amino
asitlere ayrılır. Kazanılan bu amino asitler vücutta değişik amaçlara yönelik
olarak değişik diziler haline getirilir. İnsan vücudunda 50.000 değişik protein
ve 20.000 değişik enzimin bulunduğu düşünülmektedir.
Proteinler kas, kemik, organlar, salgı bezleri, kan, tırnak, saç, bağ dokuları
gibi bir çok dokuda yer alırlar. Amino asitler hücrelerin kromozomlarda yer
alarak genetik bilgiyi taşırlar. Merkezi sinir sisteminde amino asitler
nörotrnsmitterler (bilgi taşıyıcı özel yapılar) gibi davranırlarken
nörotransmitterlerin yapınıda da yer alırlar.
Dengeli bir günlük beslenme, vücudun yeterli protein üretimi için gereken amino
asitleri sağlar. Eğer kişi yetersiz besleniyorsa protein yapımı bundan
etkilenir ve sağlık problemleri görülmeye başlar. Amino asit alımındaki dengeyi
bozan diğer etmenler arasında çevre kirlenmesi, işlemden geçirilmiş besinler,
hormonlu et ürünler, ziraii ilaçlar , ilaç, sigara ve alkol kullanımı
gösterilebilir.
Yapısal olarak bakıldığında 29 değişik amino asit vardır. Bunların değişik
kombinasyonlarda bağlanmaları ile binlerce değişik proteinler oluşur. Karaciğerimiz
besinlerden alınan proteinlerden bazı amino asitleri üretebilmektedir. Bu gurup
amino asitlere esansiyel olmayan (nonesasnsiyel) amino asitler denir. Bu
gurupta Alanin, Aspartic asit, Asparagin, Glutamic asit, Glutamine, Glisin,
Prolin, ve Serin. Diğer amino asitler vücutta alınan besinlerden yapılamaz bu
grup amino asit dışarıdan alınmak zorunda olan amino asitler, esansiyel
amino asitler olarak isimlendirilir. Bu grupta Arginin, Histidin,
Isoleucin, Leucin, Lyzin, Methionin, Fenilalanin, Treonin, Tritophfan, ve Valin
yer alır.
Bir çok amino asidin iki formu bulunur, bu formlar molekülün uzay geometrisel
olarak ayna görüntüsü halidir. Bu formlar L- ve D- olarak gösterilirler. Doğal
amino asitler L- formunda bulunur. Bu konuda Fenilalanin her iki formda da
bulunması ile istisna teşkil eder.
