VEJETERYAN
OLMAK
Beslenme hepimizin en doğal ihtiyaçlarından biri. Herkes bu
ihtiyacını kendi damak zevkine ve inançlarına göre karşılıyor. Bazıları
mangalda iyi pişmiş bir bifteği ya da şarküteri ürünleriyle süslü bir pizzayı
vazgeçilmez buluyor. Kimisi ise hayvansal gıdaların insan sağlığına uymadığına
inandığından ya da hayvanları çok sevdiğinden vejetaryen olmayı tercih ediyor.
Yalnızca sebze – meyve ve baklagillere dayalı beslenme sağlıklı olabilir mi? Bu
sorunun yanıtı uzmanlar tarfından halen tartışılıyor. Ancak, bazı vejetaryenler
inançları konusunda oldukça katı olduklarından çocuklarını da bu şekilde
yetiştiriyorlar. Bu durumun gelişme çağındaki bir çocuk için ne derece doğru
olduğunu tespit edebilmek için vejetetaryenliği iyi bilmek gerekiyor.
Vejetaryenliğin temelinde et ve diğer hayvansal gıdaları yememek yatıyor. Ancak
onlarda kendi aralarında 4 gruba ayrılıyorlar. Bitkisel gıdaların yanısıra
yumurta yiyenler (ovo – vejetaryenler), süt ve süt ürünleri tüketenler (lakto –
vejetaryen), her ikisini de yiyenler (lakto – ovo – vejetaryenler) ve ne
yumurta ne de süt ve süt ürünleri tüketenler (vejanlar).
Vejetaryen diyet Vejetaryen beslenmede insanın aklına gelen ilk sorun protein
eksikliği ile ilgili oluyor. Vejetaryen diyetler, bazı bitkisel proteinlerin
düşük kalitede olması nedeniyle protein bakımından yetersiz kalabilmektedir.
Ancak, çok çeşitli bitkiler tüketilerek gerekli miktarda protein sağlamak da
mümkündür. Yumurta ve süt ürünleri tüketen vejetaryenlerin ise protein alımı
bakımından yeterli olduğu saptanmıştır.
Vejetaryen beslenmede asıl sorun B12 vitamini eksikliği olarak karşımıza
çıkıyor. Bitkisel gıdalardan B12 vitamini sağlanamaz. Araştırmalar lakto-ovo
ejetaryenlerin ile B12 düzeylerinin düşük olduğunu göstermiştir. Bu nedenle
takviye vitamin alınması gerekmektedir. Bununla birlikte kalsiyum, çinko, D
vitamini gibi oluşabilecek eksiklikler iyi planlanmış bir diyet ve dışarıdan
takviye ile giderilmeye çalışılmalıdır.
Gebelik döneminde vejetaryenlik
İyi planlanmış bir vejetaryen diyeti gebeler için uygun olabilmektedir. Bu
konuda yapılan araştırmalar da bu durumu destekliyor. Buna göre yeterli
beslenmiş vejetaryen annelerin bebeklerinin doğum ağırlıkları vejetaryen
olmayanlar ile aynı. Kuşkusuz, bu durum doğru planlanmış bir beslenme diyeti
ile mümkündür. Aşağıdaki önerileri dikkate almanız yararlı olacaktır.
· B12 vitamini kesinlikle ihmal etmeyin. Bunun
için yeterli miktarda tahıl gevreği ve B12 takviyeli soya sütü kullanın.
Gerekirse doktor kontrolünde vitamin takviyesi alın.
· Yeterli güneş görmüyorsanız hekim denetiminde
D vitamini alın.
· Kalsiyum, demir ve çinko gereksinimleri göz
önünde bulundurarak diyetinizi ona göre düzenleyin.
· Folik asiti ihmal etmeyin. Bunun için yeşil
yapraklı sebzeleri, tahılca zenginleştirilmiş kahvaltılıkları, meyve ve meyve
sularını tercih edebilirsiniz.
Çocuklar ve vejetaryenlik
Doğru düzenlenmiş vejetaryen diyeti bebeklerin, çocukların ve adölesanların
gıda gereksinimini karşılar ve normal büyüme ve gelişmeyi sağlar. Ancak bunun
için uyulması gereken bazı kurallar söz konusu. Her şeyden evvel tüm bebekler
anne sütüyle beslenmeli, anne sütünün verilemediği durumlarda soya bazlı
mamalar kullanılmalıdır. Vejan çocuklar da güvenilir B12 kaynaklarıyla
beslenmelidir. Özellikle 2 yaşın altındaki çocuklarda yağ kısıtlamasına
gidilmemesine çalışılmalıdır. Daha ileriki yaşlarda ise fıstık, avocado ve
bitkisel yağlar gibi doymamış yağ asiti oranı yüksek yiyecekler eklenerek besin
ve enerji gereksinimi karşılanmalıdır. Çocukları protein yönünden takviye
edebilmek için baklagiller vazgeçilmez bir kaynak olacaktır.
