KANSER
HASTALARI İÇİN BESLENME
İyi beslenme kanser tedavisi gören insanlar için özellikle
önemlidir; ve uygun beslenmek bu sırada özellikle güçtür. Kemoterapi ve
radyasyon gibi tedaviler genellikle yeme alışkanlıklarını bozar. Mide bulantısı
hissedebilirsiniz. İştahınız olmayabilir ya da ilaçların ağzınızın tadını
değiştirdiğini fark edebilirsiniz. Yiyecekler tatlarını kaybedebilirler.
Kendinizi o kadar yorgun ya da hasta hissedersiniz ki, en son yapmak
istediğiniz şeyin yemek yemek olduğunu düşünebilirsiniz. Bazı kanser hastaları,
tedavi altında değilken bile iştahlarını kaybederler.
Uygun yemek kanser tedavisinin başarısı için çok önemlidir. Tedavi sırasında
iyi beslenen insanlar, vücut dayanıklılıklarını daha iyi korurlar ve böylelikle
kemoterapinin ve radyasyon tedavisinin potansiyel yan etkilerine daha kolay
dayanabilirler. Ayrıca bu insanlarda daha az enfeksiyon olur ve tedavi
sırasında daha aktif olmaya devam ederler.
Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle
aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. Dört temel gıda grubunun
(meyva ve sebzeler, et ve diğer proteinler, tahıl ürünleri ve süt ürünleri) her
birine ihtiyacınız vardır. İdeal olarak, her gün dört ya da daha fazla porsiyon
sebze ve meyva, dört ya da daha fazla porsiyon tahıl (ekmek, hububat, makarna
ve pirinç), iki ile üç porsiyon protein (kümes hayvanı, balık, et ve tahılla
karıştırılmış olarak fasulye, bezelye ya da kabuklu yemiş gibi bitkisel
protein) ve iki ya da daha fazla porsiyon protein, kalsiyum ve vitamin açısından
zengin süt ürünleri (bunların arasına süt, peynir, yoğurt ve dondurma girer)
yiyin.
Protein açısından zengin yiyecekler yemeye özel dikkat gösterin. Bunlar, vücut
dokularının onarımına ve oluşumuna yardım etmede özellikle yararlıdırlar. Genel
olarak, vücudunuzun enerji için protein stoklarına başvurmasına, böylelikle
kendini onarmaya daha az yeterli hale gelmesine neden olmayacak şekilde,
yeterince yemek yemeniz gerekir.
Kendinizi hasta hissederken iyi yemek nasıl mümkün olabilir? En lezzetli gıdaları
seçin, yemek zamanlarınızı, yiyebilecek gibi hissettiğiniz zamanlara göre
ayarlayın.
Birçok kişi en sevdiği yemeğin tedavi süresince pek çekici gelmediğini fark
eder. Dolayısıyla, çok sınırlı bir diyet uygulamaya başlar. Giderek daha az
yemek iştah uyandırdığı için, diyet seçenekleri azalır. Buna izin vermeyin.
Yiyebilecekleriniz konusunda esnek olun. Bugün lezzetsiz gelen bir şey, yarın
ya da bir sonraki hafta daha lezzetli gelebilir.
Çeşitli gıdalardan yiyebileceğiniz kadar yiyin. Yemeklerinizi kendiniz
pişiriyorsanız, dondurabileceğiniz ve kendinizi hasta hissettiğinizde kolayca
yeniden ısıtabileceğiniz yemekler yapın. (Bu, zaman kazanmanızı sağlar.) Yemek
pişirmek özel çaba gerektiriyorsa, dondurulmuş akşam yemekleri ve hazır gıdalar
yardımcı olabilir. Yemek pişirme işini kolaylaştırmak için, hazır çorbaları ve
sosları taze gıdalarla karıştırın.
İçinizden gelmese bile, yemeklerin göze hoş görünmesini sağlayın. Çevrenizdeki
eşyalar kendinizi ne kadar kötü hissettiğinizi unutmanıza yardımcı olabilir.
Kucağınızda yediğiniz bir yemek, özellikle iştahınız yoksa, masada üzerinde
çiçeklerle ve hoş bir porselen tabaktan yemek kadar iştah açıcı olmayabilir.
Tedavi sırasında üstesinden gelinmesi en zor sorun belki de hem iştah açıcı hem
de besleyici gıdaların bulunmasıdır. Birçok kişi etin iştah açıcı gelmediğini
belirtiyor. Bu sizin için bir sorunsa, kümes hayvanlarını, hafif tatlandırılmış
balık ya da peynirleri deneyin. Süzme peynir ve keskin yoğurt gibi hafif tatlı
süt ürünleri de iyi protein kaynaklarıdırlar. Dondurma bile bir miktar protein
içerir. Çekilmiş fıstıktan yapılmış tuzlu ezme sandviçi ya da elma gibi
meyvalar üzerine bu ezmeyi koyarak yemeyi deneyin. Fasulye, nohut ve börülce
gibi baklagiller, özellikle pirinç, mısır gibi tahıllarla ya da ekmekle
birleştiklerinde, iyi protein kaynaklarıdırlar.
Yediğiniz gıdalarda mümkün olduğu kadar çok kalori olmasına dikkat edin.
Ekmeğinizi ısıtın ve üzerine tereyağ, margarin, reçel ya da bal sürün.
Gıdalarınızın üzerine çekilmiş kabuklu yemişler serpin. Gıdaları yağsız
kurutulmuş sütle zenginleştirin.
Birçok kişi özellikle çok da sağlıklı olmayan gıdalara karşı ilgi kaybından söz
etmektedir. Kahve, çay ya da kırmızı etin yanı sıra, kızartılmış gıdalar,
şekerlemeler, patates cipsi ve alkollü içkiler çekiciliğini kaybetmektedir. Gaz
ya da şişkinliğe yol açma eğiliminde olanlar gibi (brokoli, karnabahar, mısır
ve fasulyeler) bazı sebzeler de genellikle hoşa gitmemektedir.
Daha az sorun yaratır gibi görünen gıdalar taze meyvalar ve genellikle yenmesi
ve sindirilmesi kolay olan birçok sebze ve diğer gıdalardır. Süt ürünleri,
yumurta, kümes hayvanları, balık ve makarnayla yapılan hafifçe tatlandırılmış
yemeklere genellikle tahammül edilmektedir.
Tek bir oturuşta yeterli miktarda yiyemiyorsanız, daha sık olarak küçük
miktarlarda yiyin. Yemeğinizi yavaş yavaş çiğneyin. Sıvıları yemek dışında
için. İçtiğiniz sıvıların, meyva suları ya da süt gibi besleyici değeri
olmasına dikkat edin. Karbonatlı içecekler, midenizi rahatlatıyorsa, tek başına
soda içmek yerine meyva suyunu sodayla karıştırın. Kendinizi aç hissettiğinizde
kolayca yiyebilmek için atıştıracak bir şeyler bulundurun. Yağlı yiyeceklerden
ve bol tereyağlı soslardan kaçının. Bunlar, diğer gıdalardan çok daha hızlı bir
şekilde kendinizi doymuş hissetmenize yol açabilirler.
Hazırlanmakta olan yemeğin kokusu sizi rahatsız ediyorsa, bu kokulardan uzak
durun. Yiyecekleri mikrodalga fırında ısıtın ya da az pişirilmesi gereken ya da
düşük ısıda ısıtılabilen yiyecekleri seçin.
Birçok kişi tedavi sırasındaki boşaltım sorunlarından kabızlık ya da ishal söz
etmektedir. Bunlar, barsağı tahriş ederek ishale yol açan ya da barsağın
faaliyetini yavaşlatarak kabızlığa yol açan ilaçlar dahil olmak üzere, çeşitli
faktörlere bağlı olabilir. Alınan radyasyon da ishale yol açabilir.Yenilen
gıdaların çeşitliliğindeki azalma da kabızlığa ve gaz nedeniyle şişkinliğe yol
açabilir. Bazı insanlarda tedavi sırasında süt ürünlerindeki laktozu
parçalayamama sorunu ortaya çıkar, bu kişilerin tedavi tamamlanana kadar bu
ürünleri yemekten kaçınmaları gerekir.
Kabızlık durumunda, lif açısından zengin gıdaların yenmesi sorunu önlemeye ya
da sorunla mücadele etmeye yardımcı olabilir. Bu tür gıdalar arasında taze
sebze ve meyvalar, kurutulmuş meyvalar, tüm tahıllar ve ekmek ve kabuklu
yemişler sayılabilir. Bol bol sıvı içmek de yardımcı olabilir.
İshal önemli miktarda mineral ve sıvı kaybına yol açabilir. Bazen lif oranı
yüksek bir diyet ishalin tedavisinde etkili olabilir, çünkü lif dışkıdaki
sıvıyı özümseme ve katılaştırma eğilimindedir. Doktorunuz ishale karşı bir ilaç
yazabilir, ishal geçene kadar süt ürünlerinden kaçınmanız iyi olabilir.
Kramplarınız varsa, her türden karbonatlı içecekler, lahana, karnabahar, çok
baharatlı gıdalar ve hatta bazı çiklet çeşitleri (sorbitol içerenler) gibi gaza
yol açan gıdalardan kaçının. Ayrıca sıvıları yemek aralarında için.
